Denizlerimizdeki bu değişim sıradan tüketici için henüz büyük farklara yol açmasa da denizlerde uzun yıllardır süregelen balıkçılık geleneğini etkilediğine ve yakın zamanda tüketicinin alışkanlıklarına da etki edeceğine şüphe yok.
Peki Dünya’nın en büyük iç denizi olan Akdeniz’de türlerin – bugün insanın neden olduğu küresel ısınmayla hızlanan – değişimini etkileyen/sağlayan faktörler neler ?
Atlantik Akını
Atlantik akını Cebelitarık yoluyla Akdeniz’e canlı girişidir. 4. Çağ’da itibaren Atlantik sularının Akdeniz’e subtropikal(tropikal bölgelere yada iklimlerine yakın yada benzer olan) türleri taşıyarak girmeye başlamasıyla oluşmuş 10000 yıllık bir süreçtir. Bu türlerin büyük çoğunluğu Cebelitarık ve yakınlarında kalmış olmasına rağmen bazıları, özellikle son yıllarda, daha doğuya Doğu ve Batı Akdeniz arasında sınır kabul edilen Sicilya boğazına ulaşmıştır.
Lessepsiyen Göçü
Hint Okyanusu kökenli, ülkemize 1869 da açılan Süveyş kanalı yoluyla girmiş türlerdir. 150 yıllık bir geçmişi vardır. Bu türlerin girişi Acıgöllerdeki tuzluluk oranının ve Asvan barajının yapılmasıyla kanala giren Nil nehri suyunun azalmasıyla hızlanmıştır. Süveyş kanalından gelen türler uzun bir süre bugün kıyı komiteleri halinde şekillendikleri Doğu Akdeniz’den ayrılmazken bugün birçoğu uzun yıllar Doğu-Batı Akdeniz arası sınır olarak kabul edilen Sicilya boğazını aşıp Batı Akdeniz’e ilerlemiştir
İnsan Yoluyla Giriş
Milattan önce Yunan denizciler İzlanda’ya kadar ilerlemiş, Fenikeliler Afrika’yı dolaşmış ve Kartacalı tüccarlar Atlantik adalarına ve muhtemelen Maldivler’e ulaşmış olsalar da, bunların o dönemde kullandıkları ağaç gemilerde kaç farklı türü Akdeniz’e soktuğunu bilemeyiz. Ancak insan etkisinin modern gemilerin üretilmesi, savaş ticarette kullanılmaya başlamasıyla birlikte bu gemilerin balast sularında taşınımının ve su ürünleri sektörünün gelişimiyle canlı yem ticaretinin artması yoluyla arttığı su götürmez bir gerçek.
Deniz Isınması
Deniz ısınmasının etkileri ise diğerlerine göre çok kısa bir zaman aralığı olan 10-15 yıllık bir geçmişi olsa da Akdeniz’deki türleri kuzeye doğru hareketlendirme etkisi oldukça güçlüdür.
Bugün için tahmin edilen Akdeniz’deki canlı dağılımının tüm ılık su türleri için aynı olacağı ve aynı iklimsel, hidrolojik ve ekolojik etkenlerle yönetileceğidir. Bunların ışığında Akdeniz’in Sicilya Boğazı’ndan doğu ve batı Akdeniz olarak ikiye bölünmesini öngören geleneksel görüşün geçerliliğini yitireceği ve bunun yerine Akdeniz’i kuzey-güney yönünde bölen pek çok sınırın yada enlemlerin kullanılacağı öngörülebilir.
Akdeniz’deki canlı dağılımı haritalarının değiştiğine şüphe olmasa da, yarının Akdeniz’inde ılık su türlerinin yayılımının ne yönde süreceğini ve kıyı ekosistemlerini ve tropik ağı nasıl etkileyeceğini bugünden öngörmek mümkün değildir.
Kesin olan tek şey ise bu değişimleri düzenli olarak izleyen yapılacak araştırmalara yeterli kaynak ayıran, turizm, balıkçılık, denizcilik ve yetiştiricilik politikalarını bu araştırmalardan elde ettiği veriler üzerine kuranların bunun yararını göreceği, bu değişime kayıtsız kalanları ise bu sektörlerde büyük bilinmezliklerin beklediğidir.
Stj. Su Ürünleri Mühendisi Feyzi Onur Durak
http://www.denizbilimi.com/akdenizde-tropikalizasyon.html
0 yorum :
Yorum Gönder
ÜYE OLMADAN YORUM YAPABİLİRSİNİZ.
Yazınız denetlendikden sonra yayınlanacakdır.
yazınıza verilen cevapdan haberdar olmak isterseniz, aşağıdaki ( E-posta yoluyla abone ol ) tıklayıp @posta adresinizi yazın onaylayın, yazınıza verilen cevap yorum size @posta olarak bildirilecekdir.