24 Aralık 2012 Pazartesi

Japonya’daki Balıkçılık
Cumhur Gezen Pazartesi, Aralık 24, 2012 0 yorum

Japonya’daki Balıkçılık


Yönetim Modeli
ve
Bu Modeli Oluşturan Değerler
Dr.Mustafa ZENGİN – SÜMAE Balıkçılık Biyolojisi Bölüm Başkanı

Türkiye balıkçılığı açısından son derece
önemli ve güncel olan bir konunun, “Balıkçılık
Yönetimi” konusunun, belli bir sınırlama ile
anlatmanın zorluğunu yaşayarak bu yazıya
başladığımı belirtmek istiyorum.

 Japonya’dakaldığım bir aylık zaman diliminde, gerek
katıldığım kursta bizlere sunulan bilgiler,
gerekse tanıtım gezilerindeki gözlemlerim, bu
ülkedeki balıkçılığın bizdeki gibi merkezi
yönetim tarafından ve sadece resmi otoritenin
koyduğu kurallarla yönetilmediği gerçeğini çok
net bir şekilde sergilemektedir.
 Japonya’dabalıkçılık, bu kaynağı kullanan kişiler yani
balıkçılar tarafından yönetilmektedir. Bu
yönetim modelinde temel olarak insanın
sahiplenme, mal edinme, koruma ve bireysel
başarısını etkileyen temel kriterler ön plana
çıkarılmaktadır. Bir tarafta kolektif, katılımcı ve
toplumsal sorumluluğu paylaşma bilinci, diğer
tarafta ise bireyin başarısını ön plana çıkaran,
onun başarı ve kazanma güdüsünü kamçılayan
bir anlayış egemen kılınmıştır.

Japonya’da balıkçılık yönetimi, hayatın
diğer alanlarında olduğu gibi geleneksel ve
çağdaş değerlerin bir sentezi olarak uzun bir
tarihsel süreçten sonra oluşmuş ve birçok
deneyim geçirerek bu günlere kadar gelmiştir.
Burada Japon halkının tarihten gelen
birikimlerine ve geleneksel değerlerine
gösterdiği önemin de payı büyüktür.
 Balıkçılıkkaynaklarının yönetiminde doğrudan etkili ve
söz sahibi olan kooperatiflerin gelişimi
incelendiğinde, bu oluşumların daha 1800’lü
yılların sonundan itibaren izlerine
rastlanmaktadır. Feodal dönemde samuray
kanunları, balıkçı ve balıkçı köylerinin de
yönetimini kapsıyordu. Bu dönemde her feodal
idare kendi avladığı ürünün karşılığında ihtiyacı
olan mal değişimini balıkçı birlikleri yoluyla
sağlıyor ve merkezi otoriteye (Tokugawa
Shogun) adil olmayan vergiler ödüyordu. 1868
yılında Japonya’da feodal sistem son buldu ve
balıkçıların kendi haklarını da içeren ve ilk sivil
balıkçılık birliği ve bunun yönetim ilkelerini
belirleyen “Balıkçılık Kanunları” doğmuş oldu.

Bu tarihten sonra giderek geliştirilen ve
değişime uğrayan balıkçılık yönetim modeli
İkinci Dünya Savaşının bitimini izleyen yıllarda,
1948 yılında bugünkü modern şeklini aldı.
Ancak bu yönetim modeli hiçbir zaman statik
olmamış, birbirini izleyen yıllardan günümüze
kadar demokratikleşme süreci devam etmiş,
balıkçıların hak ve sorumlulukları sürekli olarak
ekosistemin değişen durumuna ve balıkçıların
sosyo-ekonomik konumlarına göre
şekillenmiştir. Bu gelişmede en önemli referansı
sosyo-ekonomik ve biyolojik araştırma sonuçları
oluşturmuştur.

Japonya’daki balıkçılık kooperatifleri ve
bunların oluşturduğu üst birliklerin işlevi,
ülkemizde olduğu gibi salt balıkçıların
gereksinim duyduğu bazı av araç ve gereçlerini
temin etmekle sınırlandırılmamıştır. Bu yönetim
birlikleri çok fonksiyonlu işlevleri sayesinde; av
sahasındaki avcılığın düzenlenmesinden,
balıkçı lisanslarına, avlanan ürünün satışına,
kredi ve finans teminine, balıkçılık
araştırmalarına destekten, balıkçılık
politikalarını belirlemeye ve en önemlisi kaynağı
kullanırken her türlü kararı verme ve
uygulamada yetkili olmaya kadar çok geniş bir
sorumluluk yelpazesini üstlenmişlerdir. Son
derece komplike bir yapı sergileyen bu sistem
sayesinde Japonya bugün, su ürünleri
konusunda dünyada en fazla üreten ve en fazla
tüketen ülkelerin başında yer almaktadır.

Kıyı balıkçılığı yönetim modelinde, temel
olarak bu kaynağı kullanan balıkçının,
sahiplendiği kaynağın kendisine ait olduğu fikri
ön plana çıkartılmıştır. Balık üretiminin
sürekliliğini sağlayabilmek, stokları belli
seviyelerde kullanmak ve korumak için ülkedeki
idari yapılanmaya bağlı olarak alt alanlar
sistemi getirilmiştir. Bu sistemde, her idari bölge
kendi sınırları içerisinde kalan av sahasında
avcılığı düzenleyecek önlemler almaktadır.

Bölgesel balıkçılık modelinde her balıkçı yasal
olarak bağlı olduğu idari bölgenin dışında
avcılık yapamamakta, lisanslı her balıkçı kendi
bölgesinde avlanabilmekte, her av dönüşünde
avladığı ürünü kooperatifin tesis ettiği satış
yerinde bizzat kendisi pazarlamakta ve av ile
ilgili tüm kayıtlar doğrudan kooperatifin ilgili
birimine aktarılmaktadır. Kooperatif üyesi
balıkçılar, bu hizmetlerin karşılığında tüm yıl
boyunca avladığı toplam ürünün miktarına bağlı
olarak, araştırma, geliştirme ve balıkçılık
kaynaklarını korumak amacı ile oluşturulan
fona, %3 ve %5 arasında bir ödeme
yapmaktadır. Bu şekilde pazarlama sürecindeki
aracı tekeli en aza indirilerek, avlanan ürün
doğrudan tüketiciye sunulmaktadır.

Bugün Japonya’da her bir balıkçılık
sahasında, o sahanın ekolojik özelliklerine,
balıkçılık tipine ve balığın biyolojik özelliklerine
uygun son derece çoklu/spesifik bir yönetim
modeli geliştirilmiştir. Bu modelde, ilgili
kooperatife üye her bir balıkçının aynı saatte
limandan ayrılarak belirlenen av sahasında, av
operasyonuna birlikte başlaması ve eşit
sürelerde av sahasını terk etmesine varıncaya
kadar en küçük ayrıntı dahi göz ardı
edilmemiştir.
 Bu düzenleme, idari ya da hukuki
kurallarla belirlenmiş olmasına karşın
uygulamada etken olan faktör bireysel disiplin
ruhu ve kendi kendini kontrol mekanizmasıdır.
Bu ülkede rekabete dayalı piyasa kuralları
geçerli olmasına karşın, balıkçıların birbirinin
haklarına saygılı olmaları ve bu sınırı sürekli
korumaları ahlaki bir kural olarak
kurumsallaşmıştır.

Bu kurs süresince Japonya’nın farklı
balıkçılık bölgelerinde kıyı balıkçıları ve
kooperatif yöneticileri ile yaptığım sohbetlerde,
özellikle bizim ülkemizde kıyı balıkçıları ve
büyük balıkçı grubunu oluşturan gırgır ve trol
balıkçıları arasında yaşanan karşılıklı çıkar
çatışmasının burada yaşanmadığını gördüm.

Farklı balıkçı grupları kendi sahalarında birbiri
ile barışık ve saygıya dayalı olarak üretim
faaliyetlerini sürdürmektedir. Her kooperatifte,
bir araştırma personeli gözlemci ve danışman
olarak istihdam edilmekte, balıkçılıkla ilgili tüm
bilgilerin aynı zamanda enstitü veya üretim
istasyonlarına akışı sağlanmaktadır.

Japonya’nın Kuzeydoğu bölgesinde,
Pasifik Okyanusu kenarında yer alan ve karides
balıkçılığı ile karakterize edilen Niigata’da,
kıyısal balıkçılık, son derece dik, ve kıyıdan
itibaren 2 km’lik bir mesafede 300 m derinliğe
kadar olan dar bir sahada yapılmaktadır. Bu
bölgede 1987 yılına kadar karides avcılığında
önemli bir üretim artışı sağlanırken, bu yıldan
itibaren gerek karides avında gerekse avlanan
bireylerin boy dağılımında hızlı bir düşüş
gözlenmeye başlamıştır.

 Pazar fiyatlarınındüşmesi nedeniyle balıkçı kooperatifi budurumu çözmek için 1989 yılından itibaren farklı
büyüklükteki ağ gözü uygulamalarını başlatmış
ve bu gönüllü uygulamalarına karşın karides
stoklarında önemli bir gelişme sağlanamamıştır.
Kooperatif yönetimi bölgedeki balıkçılık
araştırma enstitüsüne ağ gözü artırımının
etkisini araştırmak amacı ile bir öneride
bulunmuş ve 1998 yılında yürütülen
araştırmalarda karides stoklarındaki zararın çok
küçük ağ göz açıklığı uygulamaları sonucunda
meydana geldiği tesbit edilmiştir. Bu
sonuçlardan sonra kooperatif yönetimince
alınan bir kararla trol torbası ağ göz açıklığı
17.8 mm’den, 30.3 mm’ye çıkartılmıştır. Ayrıca
doğal karides stoklarını desteklemek ve
optimum miktardaki avı sağlamak amacı ile her
yıl kooperatif tarafından bu bölgede yetiştiricilik
yoluyla elde edilen 7-8 milyon yavru birey
denize bırakılmaktadır.

 Buna benzeruygulamalar, adanın Kuzeybatısında, Japon
Denizi kenarında yer alan Ibaraki ve Akita
balıkçı kooperatifleri tarafından, Japon pisi
balığı ve çok özel bir balık türü olan kum balığı
(Hatahata) için de uygulanmaktadır.

Bugün Japonya’da tüm ülke insanı için
balıkçılık bir yaşam biçimini ifade etmektedir.

Avcılıktan, sportif balıkçılığa, balık işleme ve
değerlendirmeden, yemek çeşitlerine kadar
hayatın her kademesinde bu sektörün etkileri
hissedilmektedir. Belki de Japon halkının uzun
bir hayat sürmesinin sırrı burada yatmaktadır.

Bu ülkede, çalışmayı bir hobi haline getirmiş ve
asla emekli olmayı düşünmeyen, 70-75 yaşına
ulaşmış ve fabrikalarda balık etini işleyen yaşlı
kadınlarından, torununa ağ tamirini öğreten,
yüzündeki derin çizgilerde bütün bir yaşamın
engin tecrübe ve bilgeliği saklı yaşlı balıkçısına
kadar, tüm insanlar deniz ile varolmaya ve onu
sonsuza değin yaşamaya sanki yemin etmiş
gibiler...��
-------------------------------------------------------

hocamıza değerli bilgileri bizlere aktardığı için teşekkürler.

Yeni Yazılar E-Mail Adresinize Gelsin!

Yazar Hakkında Cumhur GEZEN - Kelbalıkçılık :))) Gezen Olta Bloğun kuruluş amacı Profosyone Oltacı bilgilerin paylaşımı üzerine inşa edilmişdir ama konuları paylaşıp/yazdıkca çok fazla konuya değinmek zorunda kaldım; hayat felsefemde BİLGİ PAYLAŞDIKCA GÜZELDİR düşüncesiyle çeşitli WEB sanal ortamda balıkçılık adına yazıları Ç/alıntı yapmak zorunda kaldım. Facebook and Twitter

0 yorum

Yorum Gönder

ÜYE OLMADAN YORUM YAPABİLİRSİNİZ.
Yazınız denetlendikden sonra yayınlanacakdır.
yazınıza verilen cevapdan haberdar olmak isterseniz, aşağıdaki ( E-posta yoluyla abone ol ) tıklayıp @posta adresinizi yazın onaylayın, yazınıza verilen cevap yorum size @posta olarak bildirilecekdir.